Veel logistieke bedrijven hebben moeite om gekwalificeerde planners te vinden, zeker wanneer het om nachtwerk gaat. Daar komt nog een uitdaging bij: wanneer ervaren medewerkers met pensioen gaan, is het niet alleen lastig om geschikte opvolgers te vinden, maar gaat ook waardevolle kennis verloren.
Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, besloot Finsterwalder de nachtelijke ritplanning volledig te automatiseren met PTV OptiFlow.

Finsterwalder – Family of Logistics is een familiebedrijf dat door de eigenaren wordt geleid. Het hoofdkantoor is gevestigd in Türkheim (Allgäu), met daarnaast meerdere vestigingen in Duitsland. Vanuit de vestiging in Halle (Saale) verzorgt Finsterwalder stukgoedtransporten binnen het CargoLine-netwerk. Binnen de expeditieactiviteiten plant het bedrijf meer dan 700 voertuigen, waarvan circa 260 eigen voertuigen. Daarnaast wordt gebruikgemaakt van extra capaciteit van vaste charters. Over alle vestigingen samen beschikt Finsterwalder over circa 500.000 m² overdekte opslagruimte en ongeveer 110.000 m² buitenopslag.
Stukgoedlogistiek kenmerkt zich door een grote variatie aan zendingen, talrijke beperkingen en strakke tijdschema's. In Halle ontvangt Finsterwalder de zendingen uit het netwerk doorgaans 's nachts, tussen 00.00 en 06.00 uur. Het gaat gemiddeld om circa 700 zendingen per dag, goed voor ongeveer 1.100 colli met een totaalgewicht van circa 200 ton. De dagelijkse volumes kunnen daarbij flink variëren. De volledige ritplanning moet binnen een zeer beperkt tijdvenster worden uitgevoerd: van ongeveer 22.00 tot 06.00 uur. Effectief zijn er dus slechts acht uur beschikbaar voor de nachtelijke planning.
De operationele complexiteit wordt niet alleen bepaald door harde restricties, zoals laadvermogen, openingstijden en voertuigtypes. Juist de zachtere randvoorwaarden bepalen in de praktijk of een ritplanning ook daadwerkelijk uitvoerbaar is. Denk aan de routekennis en voorkeuren van chauffeurs, maar ook aan specifieke klantafspraken. Om efficiënt te plannen, moeten afleveradressen zo veel mogelijk worden gecombineerd in geografisch logische routes. Daarnaast moeten voertuigen bij voorkeur eerst zoveel mogelijk lossen voordat ze nieuwe zendingen ophalen. Het uiteindelijke doel is immers niet alleen een theoretisch optimale planning op de computer, maar vooral een ritplanning die in de dagelijkse praktijk werkt.
Aanvankelijk was veel van de relevante kennis bij Finsterwalder uitsluitend aanwezig in de hoofden van individuele planners en chauffeurs. Dit zorgde voor een grote afhankelijkheid van specifieke medewerkers. Bij afwezigheid van een ervaren planner konden de servicekwaliteit en de stabiliteit van de planning direct onder druk komen te staan.
"We hadden bijvoorbeeld een bedrijf waar we leveren, waar iedere dag om 10.00 uur ontbijtpauze is. Als we dan op dat moment willen leveren, doet niemand de poort open. De verantwoordelijke planner wist dat uit ervaring en plande de ritten naar dit bedrijf daarop. Maar wat als hij op vakantie is en een collega het overneemt? Daarom was het voor ons heel belangrijk om zulke kenniseilanden op één plek te centraliseren", vertelt Christian Reichelt, Project Manager Corporate Development bij Finsterwalder.
Om de ritplanning verder te automatiseren en tegelijkertijd beter aan te sluiten op de specifieke eisen van de stukgoedlogistiek, stapte Finsterwalder over van een grotendeels handmatig gebruik van PTV Route Optimiser naar PTV OptiFlow. PTV Route Optimiser hield al betrouwbaar rekening met de harde restricties. De grootste uitdagingen lagen volgens het team vooral bij de onderlinge afweging van prioriteiten en de flexibiliteit rondom minder harde randvoorwaarden. Zo moesten kleinere zendingen bij voorkeur met kleinere voertuigen worden vervoerd en moesten ophaalopdrachten bij voorkeur in het midden of aan het einde van een rit worden ingepland. Ook was er behoefte aan meer flexibiliteit in de ritduur. Bijvoorbeeld wanneer een paar minuten extra rijtijd voldoende waren om nog een extra stop te kunnen bedienen.
De implementatie van de nieuwe oplossing van PTV Logistics begon met een gezamenlijke Value Check in de vorm van een eendaagse workshop. Op basis van echte zendings- en ritgegevens werd een eerste model opgebouwd en vergeleken met de bestaande situatie. Vervolgens werd een testomgeving ingericht waarin Finsterwalder eigen data in PTV OptiFlow laadde en de parameters en restricties stap voor stap verder verfijnde. Om de resultaten tijdens de daadwerkelijke nachtoperatie te toetsen en tegelijkertijd draagvlak bij de planners te creëren, werden beide systemen vervolgens parallel gebruikt. In de eerste fase bleven de planners werken met PTV Route Optimiser, terwijl PTV OptiFlow achteraf vergelijkingsplanningen genereerde. Deze fase duurde ongeveer één tot anderhalve week. In de tweede fase werd de werkwijze omgedraaid: PTV OptiFlow werd het primaire planningssysteem en PTV Route Optimiser bleef beschikbaar als terugvaloptie. Die terugvaloptie bleek uiteindelijk niet nodig.
Het meest direct meetbare resultaat was de aanzienlijke vermindering van de benodigde planningstijd. Voorheen waren er twee planners nodig voor de nachtelijke planning. Samen waren zij alleen al ongeveer twaalf uur bezig met het daadwerkelijk plannen van de ritten. Met PTV OptiFlow is dit teruggebracht tot doorgaans één planner en circa vier uur werk. Daarnaast zijn verschillende voorbereidende handmatige werkzaamheden overbodig geworden, zoals het afzonderlijk vooruitplannen van ophaalopdrachten op de dag ervoor. Hierdoor is de totale planningsinspanning gedaald van circa 14 naar slechts vier uur per dag.
"Deze tijdsbesparing is voor ons cruciaal. Niet omdat we bestaande banen willen vervangen, maar omdat er in de branche een groot tekort aan planners is. Daar komt bij dat wij 's nachts werken, en dat is voor veel mensen geen optie. En omdat veel medewerkers in de logistiek binnenkort de pensioenleeftijd bereiken, is meer automatisering voor ons de enige begaanbare weg en een stuk toekomstbestendigheid", aldus Reichelt.
Naast tijdsbesparing was ook de kwaliteit van de dagelijkse planning een belangrijk aandachtspunt. Voorheen was het resultaat merkbaar afhankelijk van de planner die de ritten samenstelde. Hierdoor werden ritten regelmatig anders opgebouwd, kregen chauffeurs wisselende stopvolgordes en werden gebieden niet altijd op dezelfde manier ingedeeld. Ook operationele problemen, zoals overplanning en onhaalbare stopvolgordes, kwamen vaker voor. PTV OptiFlow zorgt voor veel consistentere planningsresultaten. Restricties, openingstijden en operationele ritlogica worden al tijdens het planningsproces meegenomen. Hierdoor ontstaan uitvoerbare ritten en worden potentiële problemen niet doorgeschoven naar de uitvoering. Dit vergroot de voorspelbaarheid en stabiliteit van de processen en draagt bij aan een hoger serviceniveau richting klanten en netwerkpartners.
Een ander belangrijk voordeel is de grotere organisatorische weerbaarheid. Veel impliciete regels, zoals klantspecifieke bijzonderheden, chauffeursvoorkeuren en regionale kennis, waren voorheen niet in het systeem vastgelegd, maar zaten uitsluitend in de hoofden van individuele medewerkers. Door deze kennis stap voor stap in PTV OptiFlow vast te leggen, wordt waardevolle operationele expertise centraal beschikbaar gemaakt. Hierdoor neemt de afhankelijkheid van individuele planners af en wordt het eenvoudiger om werkzaamheden over te dragen. De planning wordt reproduceerbaar en een vervangende planner hoeft bij afwezigheid van een collega niet helemaal opnieuw te beginnen.
De consistente systeemplanning bracht bovendien afwijkingen aan het licht die in de dagelijkse praktijk lange tijd onopgemerkt konden blijven. Zo kwamen er situaties naar voren waarin bepaalde chauffeurs specifieke ritten niet konden uitvoeren of waarin historische afspraken operationele beperkingen oplegden, zoals een maximumaantal van 17 stops per rit. Ook specifieke klantafspraken en uitzonderingen die voorheen vooral op basis van ervaring werden toegepast, kunnen nu stapsgewijs worden vertaald naar concrete planningsregels. Dit leidt niet alleen tot een betere planningskwaliteit, maar biedt ook mogelijkheden om bestaande processen, afspraken en gegevens kritisch te beoordelen en waar nodig te verbeteren.
Op termijn ziet Finsterwalder een vrijwel volledig geautomatiseerde ritplanning, met alleen nog enkele gerichte handmatige aanpassingen, als een realistisch toekomstbeeld. Tegelijkertijd heeft het project duidelijk gemaakt dat het succes van automatisering niet alleen afhankelijk is van de software zelf. Volgens het team bestaat meer dan de helft van het implementatiewerk uit het op orde brengen van de basisgegevens, zoals adressen, openingstijden, gewichten, palletplaatsen en voertuiggegevens. Ook het continu actualiseren en onderhouden van deze gegevens is essentieel, zeker binnen een complexe netwerkomgeving. Minstens zo belangrijk is de menselijke factor. Planners en chauffeurs moeten vertrouwen hebben in de gegenereerde resultaten en begrijpen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt.
"Data is echt de basis van alles. Als die basis er niet is, lopen alle inspanningen om met software of AI efficiënter te worden op niets uit", zegt Reichelt.
Met PTV OptiFlow plant Finsterwalder in Halle zijn ritten aanzienlijk sneller en consistenter. De dagelijkse planningsinspanning is teruggebracht van circa 14 naar slechts vier uur. Tegelijkertijd is de benodigde personeelsinzet voor de nachtelijke planning gehalveerd. Daarnaast is het bedrijf minder afhankelijk geworden van individuele medewerkers en zijn hiaten in data en operationele processen zichtbaar geworden. Zo heeft Finsterwalder een stevige basis gelegd om de complexe stukgoedplanning binnen het beperkte nachtelijke tijdvenster beter te beheersen en de automatisering stapsgewijs verder uit te breiden.
Boek uw live demo en ontdek hoe PTV OptiFlow uw ritplanning automatiseert en optimaliseert.